Akdeniz tropikleşiyor

İnsanlık, dünyanın oluşum sürecinde milyonlarca yıl önce yaşanan değişimlere bugün ilk kez Akdeniz’de tanıklık ediyor.

ÇEVRE 17.06.2020, 10:25
Akdeniz tropikleşiyor

Dünyada insanın tanık olduğu ilk ve tek karakter değiştiren deniz olma özelliği taşıyan Akdeniz tropikleşiyor. Deniz bilimcilerini heyecanlandıran bu değişim, özellikle son 25 yılda Doğu Akdeniz’de hızla gerçekleşirken, Mersin Körfezi, Türkiye’de en hızlı tropikleşmenin yaşandığı yerlerin başında geliyor.

Akdeniz’de insanlık tarihinden bu yana ilk kez büyük bir değişim yaşanıyor. 1800’lerin sonunda açılan Süveyş Kanalından Akdeniz’e geçen tropik türler, burada popülasyon kurarak, özellikle Doğu Akdeniz’in ekosistemini derinden değiştirdi. Bu değişimle birlikte Akdeniz, tropik bir deniz karakteri kazanmaya başladı.

“Süveyş Kanalının açılmasıyla tropik türler Akdeniz’e geçmeye başladı”

Doğu Akdeniz’de sık sık dalış yaparak bu büyük değişime tanıklık eden Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi İşleme Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Deniz Ayas, Akdeniz’in tropikleşme sürecini İHA muhabirine anlattı. Doç. Dr. Ayas, Akdeniz’deki büyük değişimin bilimsel literatürde ‘Akdeniz’in tropikleşmesi’ olarak adlandırıldığını söyledi. 1800’lerin sonunda insan etkisiyle Süveyş Kanalının açılmasından sonra oradaki tropik türlerin Akdeniz’e geçmeye başladıklarını belirten Ayas, “Bu, 100 yıldan daha fazladır devam eden bir süreç. Çok sayıda mikroskobik ve makroskobik deniz canlısı, Akdeniz’e Süveyş Kanalı aracılığıyla giriyor. Bunlar içerisinde balık türleri, deniz anaları, deniz kestaneleri, midye türleri gibi kabuklular var” dedi.

“Son 25 yılda hızlandı”

Lessepsiyen türlerin Doğu Akdeniz’e göçünün, son 25 yılda deniz sıcaklığındaki genel artışla birlikte hızlanarak ‘tropikleşme’ prosesini gerçekleştirdiğini ifade eden Ayas, “En büyük faktör Süveyş Kanalının açılması. Ama 1900’lerin başından bugüne baktığımızda sıcaklık ve tuzluluk derecelerinde bir yükselme görüyoruz. Bu, Akdeniz’in hem oşinolojik şartları hem de tür geçişiyle biyoçeşitlilik açısından bir değişimi beraberinde getiriyor. Bu süreç, özellikle genel iklimsel ısınmanın artan aşaması olan 1990’dan itibaren daha hızlı bir şekilde yol alıyor. Ana popülasyondan bazı bireyler Akdeniz’e geçiyorlar, yerleşiyorlar ve popülasyon kuruyorlar. Akdeniz’de artık bu türlerin varlığından bahsedebiliyoruz. Bunlar arasında balon balıkları, aslan balıkları gibi çok bilinen türler var. Bunlar Süveyş Kanalından Akdeniz’e geçmiş, popülasyon kurmuş, burada üremiş ve dağılımını da hala sürdüren türler” diye konuştu.

“Akdeniz’de 8 bin 500’den fazla makroskobik deniz canlısı yaşıyor”

Akdeniz’de tropik türlerle birlikte toplamda 8 bin 500’den fazla makroskobik deniz canlısı yaşadığının altını çizen Ayas, “Tabi bu Akdeniz ekosisteminde bir farklılaşmayı, dönüşümü sağlıyor. Akdeniz’in yerli türleri yerine ya da onlarla birlikte tropik türleri görmeye başlıyoruz. Yeni bir besin piramidi şekillenmeye başlıyor. Bu yeni gelen türler, Akdeniz’in besin piramidinin belli noktalarına giriyor, yani besin zincirini uzatabiliyor; var olan türlerin besinine ortak olarak onların popülasyonlarını daraltabiliyor” ifadelerini kullandı.

Tropik balık türlerinin bir bölümünün şu anda insanlar tarafından tüketildiğini kaydeden Ayas, bir balık pazarında artık çok fazla tropik balık görebildiğine işaret etti. Ayas, “Artık Akdeniz’in türleri de diyebiliriz bunlara, çünkü bu balıklar her zaman burada kalacaklar; popülasyon kurdukları için artık bunlar Akdenizli balıklar. Bazı mercan, barbun, sardalya ve karides türleri aslında tropik denizlerden ülkemiz sularına geldi. Bu balıklar artık Akdenizli oldu. Bu mekanizma 100 yıldır sürdüğü için çok fazla tür geçişi oldu” şeklinde konuştu.

“Ülkemizde en hızlı tropikleşmenin gerçekleştiği yerlerden biri de Mersin Körfezi”

Akdeniz’in, 22 ülkeye kıyısı olan Avrupa’nın en büyük denizi olduğunu vurgulayan Ayas, Doğu Akdeniz’in tropikleşmenin en hızlı ve bariz görüldüğü bölge olduğunu söyledi. Bunun, yüzlerce yıl sürecek bir değişim olduğunu ifade eden Ayas, “Akdeniz, özellikle Doğu Akdeniz’de hızlı olarak bir tropik deniz karakteri kazanırken, ülkemizde en hızlı tropikleşmenin gerçekleştiği yerlerden biri de Mersin Körfezi. Mersin Körfezinde, Akdeniz’e geçmiş birçok balık türü ile karides türünün popülasyon kurduğunu ve insanlar tarafından tüketildiğini rahatlıkla söyleyebiliriz” dedi.

“Bir denizin karakter değişimini insanlık tarihi boyunca ilk kez görüyoruz”

Akdeniz’in, dünyada insanın tanık olduğu ilk ve tek karakter değiştiren deniz olduğunun altını çizen Ayas, şunları söyledi:

“Bir denizin karakter değişimini insanlık tarihi boyunca ilk kez görüyoruz. Günümüzden milyonlarca yıl önce Akdeniz yokken Tetis Denizi diye bir deniz vardı. Sonra Akdeniz, daha sonra da Karadeniz oluştu. Denizler karakter değiştirebilirler milyonlarca yıl içerisinde. İnsanların var olduğu dönemde gözle görebildiğimiz bir değişim bugün gerçekleşiyor. Bu bir ilk. Akdeniz’in tropik bir deniz kazanmasının gözle görülmesi olayını yaşıyoruz. Deniz biyologları için bu çok heyecan verici bir durum. Dünyada bir denizin değişimi var ve bunu biz gözle görebiliyoruz. Her gün yeni türler geliyor, adapte oluyorlar burada, besin zincirine katılıyorlar, deniz ekosisteminin bir parçası oluyorlar. Akdeniz, Doğu Akdeniz’den başlayarak kendi karakterini değiştiriyor. Bu, insanlar tarafından gözlenebilen bir ilk. Bizler için bir tarih yaşanıyor ve gerçekten heyecan verici bir durum.”

Yorumlar (0)
27°
açık
Namaz Vakti 08 Ağustos 2020
İmsak 04:19
Güneş 05:51
Öğle 12:58
İkindi 16:45
Akşam 19:55
Yatsı 21:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
Günün Karikatürü Tümü