banner270

'Türk İslam Kültüründe Nevruz ve Hıdırellez' paneli

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) Edebiyat Fakültesi tarafından 'Türk İslam Kültüründe Nevruz ve Hıdırellez' konulu panel düzenlendi.

ÜNİVERSİTE 23.03.2021, 12:24 Fikriye Koka
'Türk İslam Kültüründe Nevruz ve Hıdırellez' paneli

21 Mart Nevruz Bayramı dolayısıyla çevrimiçi düzenlenen panele Rektör Prof. Dr. Namık Ak, üniversite akademik ve idari personeli ile öğrenciler katıldı.

"Kültürel mirasımız arasında yer alan iki önemli gün; Nevruz Bayramı ve Hıdırellez"

Panel Rektör Prof. Dr. Namık Ak'ın açılış konuşmasıyla başladı. 21 Mart Nevruz Bayramı ve 06 Mayıs Hıdırellez Günü'nün Orta Asya'dan Balkanlara kadar geniş bir coğrafyada yüzyıllardan beri kutlandığına dikkat çeken Rektör Ak, "Nevruz, yeni gün anlamına gelmekte olup Türk kültüründe yeni yılın ve baharın başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Hıdırellez ise yılın 'yaz' ve 'kış' olmak üzere altı aylık iki devreye bölündüğü takvim sisteminde Hızır Günlerinin yani yaz mevsiminin başlangıcını ifade eder. Hıdırellez Günü'nde aynı zamanda Hz. Hızır ile Hz. İlyas'ın buluştuğuna inanılır. Hem Nevruz hem de Hıdırellez, insanların yeni bir umutla sıkıntılarından kurtulacağına, bolluk ve berekete kavuşacağına, doğanın uyanışıyla birlikte insan bedeni ve ruhunun da canlanacağına inanılan özel zamanlardır. Bu günlerde insanlar özellikle doğayla iç içe olmaya çalışır, evini ve çevresini temizler, kendisi ve misafirleri için yemekler yapar, bol bol ikramda bulunur, kapısına gelenleri boş çevirmemeye çalışır, olabildiğince insanlara ve hayvanlara şefkat gösterir, mümkün olduğunca iyi sözler ve davranışlarda bulunmaya gayret eder. Yüzyıllardan beri sürdürülen bu âdetler, bu gün de korunarak yaşatılmalı, aramızda iyiliği ve güzelliği yayan her geleneğimize sahip çıkarak modern hayat şartlarında yok olup gitmemesi için çaba sarf etmeliyiz." dedi.

Rektör Namık Ak, 2021 yılının UNESCO ve Cumhurbaşkanlığı tarafından Yunus Emre ve Türkçe Yılı olarak ilan edildiğini hatırlatarak, "Bu münasebetle, büyük mutasavvıf Yunus Emre'yi hayatın hemen her alanına nüfuz eden sözleri ve öğretileriyle her veçhile anmak boynumuzun borcudur. Türk İslam kültürüne dair en derin ve en köklü bilgiye sahip olabileceğimiz kaynakların başında gelen Yunus'un şiirleri; bahar, güz, sağlık, varlık, ölüm, ölmezlik, yardım, iyilik, gençlik, güzellik, bu dünya ve ahiret gibi onlarca konuda kültür ve inanışımıza dair bize pek çok ipucu vermektedir." dedi ve Yunus Emre'nin 'Geldi Geçti Ömrüm Benim' dizeleri ile konuşmasını noktaladı.

Rektör Prof. Dr. Namık Ak'ın açılış konuşmasının ardından KMÜ Rektör Danışmanı ve Edebiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Ziyaeddin Kırboğa'nın oturum başkanlığındaki panele geçildi. Panelde Edebiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Bölüm Başkanı Doç. Dr. Alaattin Uca, 'Türk Toplumunda Nevruz ve Hıdırellez' konusunda, Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Çakır da 'Sosyo Kültürel Zenginlik: Bir Kültür Kodu Olarak Nevruz ve Hıdırellez' konu başlığında sunumlar yaptı.

"Nevruz, Türk Toplumunda yüzyıllardan beri kutlanan bir bayramdır"

Panelde ilk olarak söz alan Doç. Dr. Uca, 21 Mart'ta kutlanan Nevruz'un yeni gün anlamına geldiğini belirterek, "Nevruz günü gece ile gündüz eşitlenir. Nevruz'da insanları

heyecanlandıran en önemli unsur, kışın sona ermesi ile birlikte baharın gelmeye ve tabiatın yeniden canlanmaya başlamasıdır. Nevruz bu özelliği ile Türk toplumunda yüzyıllardan beri kutlanan bir bayramdır. Nevruz için bazı yerlerde 'Mart Dokuzu' tabiri de kullanılır ki Rumi takvimde Mart'ın 9'u, miladi takvimde 21'ine tekabül eder. Nevruz, baharın gelmeye başladığı gündür ama bazen sürprizler de yaşanır. O gün bazı yerlerde umulmadık soğuklar, hatta kar yağışı bile olabilir. Nevruz, Türklerin İslamiyet’i kabul etmelerinden önce de kutladıkları önemli bir gündür. İslamiyet’in kabulünden sonra da Türk toplumunda Nevruz kutlamaları İslami motiflerle zenginlik kazanmıştır. Türklerin Ergenekon’dan çıkışı da Nevruz’a denk gelir. Bu nedenle Hun yabguları hatta daha da öncesinde Sakalar döneminden beri her yıl Ergenekon’dan çıkış günü bayram olarak kutlanmıştır. Göktürklerde, Uygurlarda, Selçuklularda ve Osmanlılarda kutlanan bu bayram Cumhuriyetle birlikte günümüze kadar gelmiştir. Nevruz yüzyıllar boyunca sadece Türkiye’de değil, Türk dünyasının hemen her yerinde şiirlere, gazellere, hikâyelere, romanlara konu olmuş ve Türk toplumunun gönlünde önemli bir yer tutmuştur." dedi.

"Hıdırellez, Hızır günlerinin ilkidir"

Doç. Dr. Uca konuşmasının devamında Hıdırellez konusuna değinerek şunları söyledi: "6 Mayıs, Türk toplumunda Hıdırellez olarak adlandırılır. Hıdırellez'in de tıpkı Nevruz gibi astronomik bir özelliği vardır. Eski Türk Takvimi'nde yıl iki ana bölüme ayrılır. Ruz-i Hızır yani Hızır Günleri; 6 Mayıs – 8 Kasım arasındaki 186 günlük kısma denir. Bu günler yeşil veya yeşeren günler olarak da nitelendirilir. Ruz-i Kasım yani Kasım günleri; 9 Kasım – 5 Mayıs arasındaki 179 günlük bölüme de denir. Bu günler Kasım günleri olarak da adlandırılır. Buna göre Hıdırellez, Hızır Günleri'nin ilkidir. Hıdırellez de Türklerin çok eski dönemlerden beri kutladıkları bir gündür ve kaynağı yüzyıllar öncesine dayanır. Nevruz’da olduğu gibi Hıdırellez de bir başlangıçtır. Zaman ve yerler farklı olsa da Nevruz ve Hıdırellez kutlamaları Türkiye, Balkanlar, Kazakistan, Kırgızistan, Altaylar, Özbekistan, Azerbaycan, Kafkasya gibi pek çok coğrafyada halen yaşatılır. Nevruz ve Hıdırellez günlerinde insanların ortak geliştirdikleri Hızır inancının yanı sıra kırlara çıkma, eğlence, şenlik ve oyunlar düzenleme, yiyecek hazırlama, temizlik yapma, yeni elbiseler giyme, hediyeleşme, akraba ziyareti ve sosyal dayanışma gibi pek çok etkinlik gerçekleşir. Nevruz ve Hıdırellez kutlamaları ve bugünlerde yerine getirilen örf ve adetler Türk kültürünün bir parçasıdır. Toplumsal etkinlik olarak bir kutlamanın yapılabilmesi, bunun adet veya gelenek haline gelmesi ya da toplum tarafından benimsenmesi oldukça zordur. İnsanları bu tür davranışlar sergilemeye yöneltecek sebeplerin olması gerekir. Nevruz ve Hıdırellez kutlamalarının sebebi tabiatta meydana gelen değişikliklerdir. Havanın ısınması, tabiatın yeniden canlanması, kıştan çıkılıp yaza girilmesi, yeni bir dönemin başlaması bu sebepler arasında gösterilebilir."

"Nevruz önce sözlü gelenekte yer edindi daha sonra da ortak bir kültürel tavra dönüştü"

Doç. Dr. Mehmet Çakır ise 'Nevruz Kültürel Bir Kod Mudur, Hıdırellez Kültürel Bir Kutsal Mıdır' soruları üzerinden kültür konusuna değinerek şu açıklamalarda bulundu: "Kültür, özgül bir grubun yaşam tarzını oluşturan değerler, adetler, inançlar ve pratikler bileşiğidir. Kültürü oluşturan ana bileşenler 'anlam' ve 'davranış'lardır. Türk dünyasında Nevruz birçok nedene bağlı olarak kutlanmaktadır. Çoğu dini öğretiyle birlikte düşünülen Nevruz, önce sözlü gelenekte yer edindi, daha sonra da ortak bir kültürel tavra dönüştü."

Hıdırellez’in ise tarihi ve mitolojik önemi üzerinde duran Doç. Dr. Çakır, Hıdırellez'i zaman-mekan, kutsal zaman-kutsal mekan, ritüel ve mit gibi kavramlar eşliğinde ele alarak şunları dile getirdi: "Kutsal mekan, 'aşkın' ve 'bambaşka' olan kutsalı tecrübe etmek için merkez olurken; kutsal zaman da kutsalı tecrübe etmenin bir anı’dır. Kutsalın tezahürü ve deneyimi için iki kavram karşımıza çıkmaktadır: 'mit ve ritüel'. Ritüel kutsalın belli bir zaman ve mekânda tecrübe edilmesi iken; mit, kutsal bir tarihi ifade eder ve zamanın başlangıcında meydana gelmiş bir ilk olaya atıfta bulunur. Kutsal zamanı anmak ve kutlama yapmak hem evrenin

yeniden doğuş ve yaratılışına simgesel bir katılış, hem de mitleri yeniden güncelleyerek kutsalı tecrübe etmek ve kutsallığa katılmak demektir. Hıdırellez düşünüldüğünde sembolik olarak bu bayramda yeni yıl ile ilgili mitler anlatılmakta ve mitlerin gerçekleşebilmesi için her yıl ritüeller tekrarlanmaktadır."

"Nevruz kültür kodu, Hıdırellez ise kültürel kutsaldır"

Doç. Dr. Çakır, "Nevruz; her mevsimin sonunun bahar olduğunu hatırlatan bir uyanış, pes etmemek, çözüm arayışı ve Türk toplumunun gen haritasında yer alan önemli bir ‘kültür kodu' iken Hıdırellez ise samimiyet, cömertlik, ihtiyaç sahibi olanın ihtiyacını giderme şeklinde tanımlanan kültürel bir etkinlik olmakla birlikte tarihi ve mitolojik önemi dikkate alındığında 'kültürel bir kutsaldır.'" diyerek sözlerini tamamladı.

Panelistlerin ardından söz alan Doç. Dr. Ziyaeddin Kırboğa da Doç. Dr. Alaattin Uca ve Doç. Dr. Mehmet Çakır'ın paylaşımda bulunduğu konu başlıklarıyla ilgili değerlendirmelerde bulunarak, "Başta Rektörümüz Prof. Dr. Namık Ak'a panelimize destek ve katkılarından dolayı; sonra konuşmacı hocalarımıza, dekanımıza, programın hazırlanmasında emeği geçenlere ve tüm katılımcılarımıza teşekkür ediyorum." dedi.

Yorumlar (0)
17°
kapalı
Namaz Vakti 23 Nisan 2021
İmsak 04:28
Güneş 05:55
Öğle 12:51
İkindi 16:34
Akşam 19:36
Yatsı 20:58
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 35 37
17. Başakşehir 34 36
18. Kayserispor 34 35
19. Erzurumspor 35 34
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 32 59
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 32 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 32 73
2. Real Madrid 32 70
3. Barcelona 31 68
4. Sevilla 32 67
5. Real Sociedad 32 50
6. Real Betis 32 49
7. Villarreal 32 49
8. Granada 31 42
9. Osasuna 32 40
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Levante 32 38
12. Celta de Vigo 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 32 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 32 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 32 23
Günün Karikatürü Tümü